Overgeven aan het gevoel

Naast een historische roman, gebaseerd op historische feiten, is dit zeker ook een psychologische roman. De titel 'De overgave' slaat zowel op de overgave van de Comanche aan de autoriteiten als de overgave van Granny Parker, de hoofdpersoon. Zij moet zich uiteindelijk overgeven aan de innerlijke strijd die ze in zichzelf voert. Ze wordt voortdurend getroffen door het noodlot en daarnaast haat ze de indianen, maar ze kan ze eigenlijk niet haten. Ze moet de vijanden leren vergeven. 

Granny Parker, eigenlijk Sallie Parker, vormt als het ware de 'oma' van de familie Parker. Ze is een sterke, krachtige en soms nogal koppige vrouw, maar ook zeker lief en zorgzaam. Ze houdt zielsveel van haar bloedverwanten, met name haar man John en haar kleinkind Cynthia Ann. Wanneer een deel van de familie wordt ontvoerd en vermoord door de Comanche, neemt het leven van Granny een wending. Het boek volgt haar gedachten en gevoelens en vooral de wanhopige zoektocht naar haar kleindochter. 

Naast dat het levensverhaal wordt verteld, is de innerlijke strijd van Granny Parker een belangrijk thema in het boek. Het dilemma wordt gevormd tussen enerzijds de haat voor de indianen om het leed wat zij haar hebben aangedaan, maar anderzijds ook het begrip dat hen onrecht is aangedaan. Zo vormt het boek een psychologische roman. Japin weet heel goed in het hoofd van Granny Parker te kruipen, ongeacht zij in een andere tijd, ander land en andere cultuur heeft geleefd. De gedachtegang van Granny is zo goed en uitgebreid verwoord dat de lezer zich echt kan inleven in haar gevoel en haar belevenissen. We beleven als het ware het levensverhaal van Granny Parker. 

De indianen, de Comanche, spelen een belangrijke rol, met name doordat ze het leven van de familie Parker, een pioniersfamilie, een totaal andere wending geven. Bij de Comanche draait het allemaal om de hoeveelheid grond die ze bezitten, maar hierdoor hebben ze de familie Parker moeten ontvoeren; ‘Mijn kleinkinderen Cynthia Ann, kleine John en Rachel met haar baby, evenals mijn eigen dochter Lizzie.’ Als pionier is het dan ook moeilijk te (over)leven in een indianengebied. Deze gebeurtenis komt totaal als verrassing, doordat het leven van de familie zo vredig leek. Het effect is daardoor nog beter. 

Door deze aanval is Granny Parker uit op wraak. De wraakgevoelens spelen een grote rol. Haar gevoel wordt beheerst door het grote verdriet en gemis van haar familie. Ze wil hen laten voelen wat zij heeft gevoeld, maar hier wordt niets mee bereikt. Uiteindelijk geeft ze zich over aan haar innerlijke strijd door de Comanche te 'vergeven'. De overgave van Granny Parker. 

Samenvatting
Biografie Arthur Japin

Een bijzondere familie

Samenvatting: http://www.shmoop.com/house-of-spirits/summary.html

Biografie Isabel Allende: http://nl.wikipedia.org/wiki/Isabel_Allende_%28schrijfster%29

Een prachtig boek waarin de familiegeschiedenis van een bijzondere familie en de geschiedenis van het land zijn verweven in één verhaal. Esteban Trueba ontgroeit dankzij zijn harde werken de armoede. Hij maakt kennis met de prachtige Rosa del Valle, waarmee hij wilt trouwen. Zijn geluk is echter van korte duur, want Rosa komt door een noodlottig ongeval om het leven. Een aantal jaren later gaat Esteban met haar kleine zusje Clara ervandoor. Clara is een intrigerend personage met bovennatuurlijke krachten die de magie in het verhaal brengt.

De simplistische schrijfstijl zorgt voor een goed begrip en daarmee een goed inlevingsvermogen in het verhaal. Deze schrijfwijze bestaat uit lange en beschrijvende zinnen, maar geeft ons de mogelijkheid om een zo gedetailleerd mogelijk beeld te vormen.

De verschillende symbolen geven een soort van tweede laag aan het verhaal. Alle namen in het boek hebben een betekenis en vormen een karakterbeschrijving van de persoon. Ferula betekent ijzersterk, en ze was inderdaad ook een ijzersterke vrouw. Daarnaast betekent Nicolas ‘armenverzorger’. Hij kwam altijd op voor de armen, net als zijn tweelingbroer Jaime, wat ‘ten diensten staan van anderen’ betekent. De symbolen zorgen voor een dromerige sfeer.

Een mindere kant van het boek is de structuur. De gebeurtenissen zijn chronologisch verteld, maar het verhaal bevat ook veel flash-backs en flashforwards. Het is van belang de aandacht bij het boek te houden. Flashforwards zoals deze: “Ze vonden ze dicht tegen elkaar aan, de jongen uitgestrekt en Blanca met haar hoofd op de buik van haar nieuwe vriendje. In diezelfde houding zouden ze, tot hun beider geluk, jaren later worden betrapt, iets waarvoor ze hun leven lang zouden moeten boeten.” (p. 108), halen enigszins de spanning uit het verhaal, omdat de lezer in de toekomst kan kijken. Het is minder makkelijk je te identificeren met een van de personen in het boek. Daarnaast wordt er een aantal keren van de alwetende verteller naar de ik-persoon, Esteban Trueba, overgestapt. Uit een aantal passages uit het boek blijkt dat Allende de bedoeling heeft gehad om Alba als de auteur van het boek naar voren te laten komen. “… het meisje Alba, zal later, in een tijd van verval en terreur, de wonderbaarlijke geschiedenis van haar familie opschrijven om, zoals ze zegt, ‘het verleden te laten herleven en mijn eigen ontzetting te overwinnen’.” Dit verklaart de flashforwards, want natuurlijk weet zij wat er in de toekomst gebeurde.

Hoewel deze structurele elementen verwarrend kunnen zijn, past deze structuur toch goed bij het verhaal. Een soort van chaotische vertelling geeft karakter aan het verhaal. Het geeft het gevoel dat je zich in het doolhofachtige huis van de familie Trueba bevindt. Tijdens het lezen, maar ook nog daarna, heb je het gevoel dat je naast de vrouwen staat. Je kijkt mee in de levens van de vier generaties en weet precies wat er gebeurd in elk punt van hun levens. Alsof je zelf hun leven hebt geleefd. Daarnaast is deze structuur niet zomaar gekozen. Het past bij het verhaal, zoals Isabel Allende hem bedoeld heeft. “Het huis met de geesten is een familiekroniek die zich vanaf het begin van de vorige eeuw over vier generaties uitstrekt tot in de jaren zeventig, toen de militaire dictatuur een einde maakte aan het socialistische bewind van Salvador Allende.”

Het boek is dan wel een realistische vertelling, maar bevat ook een aantal onnatuurlijkheden die in twijfel gebracht kunnen worden. De niet-realistische bovennatuurlijkheden zijn verweven in een realistisch en aangrijpend verhaal. Rosa en Clara zijn de meest intrigerende en merkwaardige personages uit het boek. Rosa is een oogverblindende schoonheid en Clara heeft een gave waarbij ze voorwerpen kan laten bewegen. Het realistische gehalte kan hiermee wel in twijfel worden gebracht, maar deze elementen brengen een magie aan in het boek dat het als realistisch overkomt.

Er wordt een familiegeschiedenis beschreven waarin de politieke toestand van het land is verweven. Het is een boek met vele gebeurtenissen die ervoor zorgen dat het lijkt alsof de lezer zich in het verhaal bevindt. De structuur is goed gekozen bij het verhaal en zorgt voor een goed beeld van de familie en de maatschappij. De bovennatuurlijkheden trekken het realisme van het verhaal in twijfel, maar zorgen wel voor een magische en dromerige sfeer dat maakt dat het boek zo lekker weg leest. Deze magische familiekroniek is zeker een aanrader wanneer je als lezer meegetrokken wilt worden in de geschiedenis van een bijzondere familie. 

Bronnen:

Auteur onbekend. (2014). Recensie: Het huis met de geesten, Isabel Allende. Geraadpleegd op 20 oktober. http://mustreads.nl/recensie-het-huis-met-de-geesten-isabel-allende/

Lehmann-Haupt, C. (1985). Books of the times. Geraadpleegd op 20 oktober. http://www.nytimes.com/1985/05/09/books/books-of-the-times-226293.html?&pagewanted=1

Sympathiek of niet?

Samenvatting 'Zomerhuis met zwembad': http://educatie-en-school.infonu.nl/samenvattingen/76024-herman-koch-zomerhuis-met-zwembad-boekverslag.html

Biografie Herman Koch: http://nl.wikipedia.org/wiki/Herman_Koch

"Patiënten verwarren tijd met aandacht. Ze denken dat ik ze meer aandacht geef dan andere huisartsen. Maar ik geef ze alleen maar meer tijd. Wat ik moet weten heb ik na een minuut gezien” Een cynische huisarts, Marc Schlosser, die met zijn grove gedachten een onsympathieke persoon lijkt. Maar we kunnen ons toch goed verplaatsen in de bezorgde vaderrol. Nadat Julia, de oudste dochter van Marc, misbruikt wordt, neemt het verhaal een andere wending. De kleine grens tussen goed en kwaad is een belangrijk aspect in het boek, want hoe ver mag je gaan om het voor je kind op te nemen?

Het boek begint met de beschrijving van de huisartsenpraktijk van Marc. Hij is geen doorsnee huisarts. Zijn gedachten en uitspraken zijn nogal cynisch van aard, maar hiermee is de toon van zijn karakter gelijk gezet. Het blijkt al gauw dat Schlossers patiënt, Ralph Meier, is overleden. Dit roept een aantal vragen op, maar het gevoel dat Koch bewust informatie achterhoudt, is er niet. ‘Waarom is Ralph Meier dood? Waarom maakt Judith, de weduwe van Ralph, Marc uit voor moordenaar en waarom moet Marc voor het Medisch Tuchtcollege verschijnen?’ Naast dat deze verhaaltechniek voor extra kritische spanning zorgt, brengt dit de lezer ook op het verkeerde been als we weten wat er met de dochter van Marc is gebeurd.

De gedachten van Marc lijken in eerste instantie apart en grof, maar toch is het lastig om ze tegen te spreken; “…Maar het was een andere stap om die aantrekkingskracht in de praktijk te brengen. De biologie had haar waarschuwingssystemen: bij kleine meisjes stonden alle seinen op rood. Niet doen! Afblijven! Wie toch doorgaat maakt iets kapot”. Er zullen niet veel mensen zijn die deze uitspraak tegenspreken. De nachtmerrie van iedere vader dat zijn dochter wordt misbruikt, komt voor Marc helaas uit. Tot aan het einde van het boek blijven we op één spoor. We denken te weten wie de dader is, maar de zoektocht krijgt op de laatste bladzijden een andere wending. Koch speelt met de vooroordelen van de lezer, want net als Marc heeft ook de lezer een afkeer ontwikkeld tegen Ralph. Zo weet Koch op slinkse wijze een verrassend einde aan het eind te breien. 

Het bovenstaande morele vraagstuk is niet zomaar in het boek gebracht. Een hedendaagse, morele kwestie zet de lezer aan het denken. Naast deze morele zaak, worden er vragen opgeroepen bij de beroepsethiek van Marc. Hij is anders dan andere huisartsen, maar is dit een goed gegeven? Hij verliest zichzelf in het wreken van zijn dochter. Menig ouder kan dit begrijpen, maar gaat Marc niet te ver? Dat is de centrale vraag in het boek waarop men zelf antwoord vormt. 

De grens tussen sympathie en antipathie voor Marc is klein. Terwijl Schlosser alles doet om de dader op te sporen, zal menig persoon vinden dat hij te ver gaat. Daarnaast verafschuwt de huisarts Ralph Meier om het feit dat hij met zijn begerige blik vrouwen en meisjes bekijkt. Maar Marc neemt het zelf ook niet zo nauw met de normen en waarden. Terwijl Ralph Caroline uitgebreid bestudeert, probeert Marc een avontuurtje te beginnen met Ralphs vrouw, Judith. Wat dat betreft is het zeker een hypocriet. 

Toch zal men zich met enige moeite kunnen inleven in Marc. Met name het vadergevoel spreekt ons aan. We voelen met hem mee, denken met hem mee. Deze identificatie komt pas later. Gaandeweg het verhaal vordert, verandert ook de kijk van de lezer. Inleven in de cynische huisarts met zijn hypocriete acties is lastig, maar dat betekent niet dat we geen medelijden voelen voor hem als vader. Zeker wanneer de lezer zelf kinderen heeft, kan men het gevoel begrijpen. We gaan dan ook mee in de denkwijze van Marc en de zoektocht naar de dader om deze te wreken.

De heftige gebeurtenis blijft luchtig door het aanbrengen van humor in het verhaal. Vooral de medische scènes maken het humoristisch. De smerige wijze waarop Marc zijn belevenissen in de huisartsenpraktijk beschrijft, doen je gruwelen, maar zorgen ook voor geregelde lachbuien. “Losse delen van de nagel die alle kanten op vliegen, tegen de wanden en de halve deur van het toilet, als verpulverend tandsteen onder de boor van de mondhygiëniste.” Dit soort beschrijvingen zijn typisch voor het karakter van Marc. Een aantal losstaande gebeurtenissen zorgen ervoor dat het verhaal af en toe van het spoor dwaalt, maar Koch permitteert zich deze momenten door de humor die erin verwerkt is.

De verhaaltechniek zorgt voor een extra spanning bij het lezen van het boek. De verschillende gebeurtenissen brengen ons op het verkeerde been bij het beantwoorden van de hamvraag. Daarnaast zijn er een aantal losstaande gebeurtenissen die niets met de hoofdlijn van het verhaal te maken hebben, maar die wel humor aanbrengen. De morele kwesties zorgen voor een andere kijk op het boek, doordat de lezer een mening vormt. Het kan soms onbegrijpelijk zijn wat Marc denkt, maar aan de andere kant ook erg humoristisch. Wel is het mogelijk om als lezer zich in te leven in Marc als blijkt dat hij alles voor zijn kinderen doet. Voor wie houdt van een goede dosis humor gecombineerd met een spannende verhaallijn is ‘Zomerhuis met Zwembad’ uitermate geschikt. 

Bronnen

Fobelets, G. (2011). Zomerhuis met Zwembad. Geraadpleegd op 20 oktober. http://literom.knipselkranten.nl/literom/IndexJs#1_S_Zomerhuis%20met%20zwembad%20

Goedegebuure , J. (2011). Een halfbakken slechterik als held van het verhaal. Geraadpleegd op 20 oktober. http://literom.knipselkranten.nl/literom/IndexJs#1_S_Zomerhuis%20met%20zwembad%20

Dessing, M. (2011). Waarom is Ralph Meier dood? Geraadpleegd op 20 oktober. http://literom.knipselkranten.nl/literom/IndexJs#1_S_Zomerhuis%20met%20zwembad%20

Schouten, R. (2011). Hij klinkt zo redelijk en normaal. Geraadpleegd op 20 oktober. http://literom.knipselkranten.nl/literom/IndexJs#1_S_Zomerhuis%20met%20zwembad%20

"Essayistiek is een spel van dankbare schatplichtigheid" - Sebastiaan Kort

Samenvatting

De laatste essay van Willem Jan Otten heet 'Niets heb ik van mijzelf' en gaat over de schrijver van essays, Kees Verheul. Toch probeerde hij erachter te komen wat hij van Kees Verheul had. Dit was een manier om zijn dankbaarheid te betuigen. Achteraf realiseerde hij dat Kees Verheuls essayistiek bij uitstek een uitdrukking van dankbaarheid is. 
Een prijs krijgen betekent dat degenen die hem je geven jou bedanken. Elke dank vraagt weer om een nieuwe dank. De verleiding is reëel om niet bij iemand of bij iets te stoppen met bedanken.
Essayistiek is een spel van dankbare schatplichtigheid. De essayistische zucht gaat gepaard met het verlangen om gedachten te delen, te ontlokken en te genereren. 
Elke gedachte komt voort uit iets anders. Ieder besef is een herinnering. Dit is een manier om jezelf voor te stellen als een onuitputtelijk reservoir van besef. 
Durven is een cruciaal voor een essayist. Het gaat immers om je gedachten en mening te verwoorden; jezelf bloot te stellen. Aan angst heb je niets bij het schrijven van een essay.

Mening

Ik vond het een interessante tekst om te lezen. Ik heb nooit nagedacht over wat een essay eigenlijk precies inhield. Ik denk dat de schrijver van dit essay goed heeft verwoord hoe je het beste een essay kan schrijven, namelijk door te durven. Ik denk dat dat belangrijk is om te beseffen.

Karel ende Elegast

Het verhaal

Karel ligt te slapen als hij wakker wordt van een stem. Een engel vertelt hem dat hij uit stelen moet gaan. Eerst wil Karel geen gehoor geven aan de opdracht, omdat een koning nou eenmaal niet steelt. Als hij de stem voor de derde keer hoort, beseft hij dat God hem deze opdracht geeft en dat hij niet anders kan dan gehoorzamen. Hij gaat ongezien op pad en beseft tijdens zijn reis dat hij zijn trouwe ridder Elegast te zwaar heeft gestraft voor een klein vergrijp. Dan ontmoet hij een donkere ridder die hij verslaat in een gevecht; dit is ridder Elegast. De koning stelt zich voor als Adelbrecht (van adellijke geboorte). Adelbrecht stelt voor om bij de koning (dus hij zelf) in te breken, maar Elegast verwerpt dit voorstel. Hij is en blijft trouw aan zijn vorst. Ze besluiten samen om bij Eggeric, de zwager van Karel, in te breken. Elegast vermoedt al snel dat Adelbrecht geen echte dief is, omdat hij de ploegschaar wilt gebruiken om in de breken. Elegast gaat alleen naar binnen en wordt daar gewaarschuwd door een haan, door middel van magische kruiden, dat de koning in de buurt is. Elegast waarschuwt Adelbrecht en wil naar huis, maar Adelbrecht weigert.
Nadat ze een grote buit hebben, maakt Adelbrecht aanstalten om te vertrekken, maar Elegast wil eerst het kostbare zadel van Eggeric stelen. Eggeric wordt wakker door het lawaai van de belletjes aan het zadel. Zijn vrouw, de zus van Karel, probeert hem te kalmeren en dan vertelt Eggeric wat hem zo onrustig maakt: hij wil Karel op de hofdag om het leven brengen. Op dat moment wordt zijn vrouw ontzettend kwaad en slaat hij haar een bloedneus. Elegast bevindt zich nog steeds in de kamer en vangt een druppel bloed in zijn handschoen als bewijs voor het plan van Eggeric. 
Als Eggeric weer buiten is, vertelt hij Adelbrecht wat Eggeric van plan is. De koning beseft nu waarom God hem liet stelen. Elegast durft de koning niet onder ogen te komen en daarom stelt Adelbrecht voor om het plan aan de koning te vertellen en hij keert terug naar het kasteel. Op de hofdag beschuldigt Karel Eggeric van verraad en doet ene beroep op Elegast als getuige. Hij laat de bebloede handschoen zien. Elegast daagt Eggeric uit tot een tweegevecht om te zien wie gelijk heeft. Ze blijken evenwaardige tegenstanders. Karel bidt tot God en uiteindelijk doodt Elegast Eggeric. Hij wordt in ere gesteld en mag trouwen met de weduwe van Eggeric, de zus van Karel.  

Helaas is de schrijver van Karel ende Elegast niet bekend. 

Het verhaal Karel ende Elegast behoort tot het genre van de ridderromans. Kenmerken van de voor-hoofse ridderromans, die ook in dit verhaal duidelijk naar voren komen, zijn trouw aan God en aan de leenheer, moed en kracht en de geringe aanzien van de vrouw. Daarnaast behoort het verhaal tot de Karelepiek, een tijd in de Middeleeuwen waarin Karel de Grote keizer was. In deze verhalen wordt het centrale personage op een avontuur gestuurd, dat zal leiden tot inzicht en wijsheid. Dit kenmerk is ook goed te zien in Karel ende Elegast, waarin de keizer zelf op avontuur wordt gestuurd door God. 

Een brief aan Elegast

Beste Elegast, 

U bent verbannen uit het rijk van uw vorst Karel de Grote, vanwege diefstal. Nu bent u een roofridder. U bent verder gegaan met stelen, terwijl dat de reden was dat u verbannen bent uit het rijk van de vorst. Het is niet logisch, maar u moet toch ergens van leven. Het feit dat u niet van armen steelt, is al heel wat. Rijke mensen kunnen immers best wat missen om de armen in leven te houden. 
Nu bent u vannacht een ridder tegengekomen, namelijk Adelbrecht. U heeft gestreden en daarna zijn jullie samen op pad gegaan. Adelbrecht had u voorgesteld om bij de vorst in te breken, maar u houdt zich aan uw woord. U blijft trouw aan uw vorst. Daarna besluiten jullie om bij Eggeric in te breken, wat blijkbaar een goede set was. Hierdoor bent u erachter gekomen dat hij geen goede man is. Hij wilt uw vorst vermoorden, wat u uiteraard te gek voor woorden vindt. U besluit het tegen Adelbrecht te vertellen die vervolgens de koning op de hoogte zal stellen. Ik denk dat u het zelf kan vertellen. U heeft immers bewijs dat Eggeric iets van plan is. De koning zal u geloven en zal de verbanning ontdaan maken. U zult niet meer hoeven stelen en uw vorst zal weer vertrouwen in u hebben. U heeft immers zijn leven gered. 
Ik zal u vertellen waarom ik dit zo zeker weet. Adelbrecht deed zich voor als iemand anders; hij was namelijk uw vorst, Karel de Grote. 

Hoogachtend,

Hendrik

Een brief van Elegast aan Hendrik

Beste Hendrik,

Ik ben geschokt over wat ik lees. Ik snap niet hoe ik heb kunnen missen dat mijn vorst voor mij stond. Nu ik erover nadenk, heeft de vorst mij vertrouwd. Hij wilde immers in zijn eigen kasteel inbreken, maar ik weigerde. Was er een reden dat mijn vorst mij in vertrouwen nam? Ik heb immers zijn vertrouwen geschaad. Ik was verbannen en er zou toch een reden moeten zijn die ervoor heeft gezorgd dat de koning mij in vertrouwen nam? Ik begrijp het niet! 
Ik heb gezegd dat ik altijd trouw blijf aan mijn koning en dat veranderd niet. Na deze gebeurtenis zal ik nog meer mijn best doen. Blijkbaar ziet mijn vorst in dat mijn verbanning niet juist was. Hij zag in dat ik mijn best deed om trouw te blijven aan hem. Ik zal nu ook gelijk stoppen met roofridder zijn. Ik vind het verschrikkelijk om te doen, ik wil niet dat mijn vorst mij nog een keer zou verbannen. Ik zal ook zeker het bewijs van Eggerics plan aan de koning laten zien. Misschien dat mijn verbanning dan ongedaan zal worden gemaakt, zoals u zegt. Ik moet en zal zijn leven redden. Ik heb geen andere plichten meer, maar dit is toch wel de belangrijkste plicht en opdracht die ik in mijn leven heb gekregen en zal krijgen. Ik zal dit niet verpesten en zal altijd in het krijt staan bij de koning. Ik ben dankbaar dat u deze brief heeft geschreven!

Hoogachtend, 

Elegast